Long read

Menstruatie en gezondheid in tijden van COVID-19

Geschreven door Hilda Alberda, Director Monitoring, Evaluation and Learning bij Simavi.

Op 28 mei is het Menstrual Hygiene Day – de dag van de menstruele gezondheid. Sinds 2014, vieren steeds meer mensen en organisaties over de hele wereld de menstruatie, door erover te praten en te schrijven. Maar waarom eigenlijk? Waarom zou je iets moeten bespreken dat zo normaal lijkt en zo privé is? Moeten we ons in deze tijd niet vooral op COVID-19 richten? Daar gaan immers mensen dood aan.

Menstruatie: houd het geheim!

Het is belangrijk om Menstrual Hygiene Day te vieren, omdat menstruatie nog steeds gestigmatiseerd is. Ook in Nederland is het nog steeds een vrij onbesproken onderwerp. Waarom? Ja, ongesteld zijn is ongemakkelijk. Maar het is een natuurlijk deel van het leven. Het is ook een teken van gezondheid in verband met de vruchtbaarheid en de voortplanting van vrouwen. Daar zou je toch eerder trots op moeten zijn, het zou toch niet iets moeten zijn dat je geheim moet houden? Vooral omdat, naar schatting 1,8 miljard meisjes (UNICEF, 2019), vrouwen, transgender mannen, intersexuelen en gender-non-binaire personen in de vruchtbare leeftijd elke maand menstrueren.

Helaas is menstruatie in de meeste culturen in de wereld gestigmatiseerd, wat invloed heeft op het vertrouwen, het welzijn en de participatie van vrouwen, zowel in het sociale als het economische verkeer. Dit tast de gendergelijkheid aan. Het doorkomen van de menstruatieperiode is nog moeilijker voor de naar schatting 500 miljoen vrouwen en meisjes, die geen toegang hebben tot gendergevoelige faciliteiten en menstruatie producten van hun keuze (FSG, 2020). Wanneer sociale en culturele normen en praktijken het moeilijk maken om gezond te blijven en je goed te voelen, is het extra moeilijk om tijdens de menstruatie je zelfverzekerd te voelen en volledig te blijven deelnemen aan het dagelijks leven.

Heeft COVID-19 invloed op de menstruatie?

De hele wereld heeft op dit moment te maken met de uitbraak van COVID-19. Mensen worden niet alleen ziek en gaan dood door het virus, ook de beperkingen die worden opgelegd om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan hebben een enorme invloed op het leven van de mensen.

Wat heeft dit te maken met ongesteld zijn? Er zijn geen gegevens die erop wijzen dat het virus zich via bloed kan verspreiden. Afgezien van het feit dat stress en angst vanwege de pandemie invloed kunnen hebben op de menstruatiecyclus van vrouwen, is er waarschijnlijk geen direct effect op de menstruatie. Waarom zouden we dan Menstrual Hygiene Day toch  vieren tijdens deze pandemie? Het antwoord is: omdat

vrouwen en meisjes simpelweg niet stoppen met bloeden tijdens een crisis. Bovendien maken lockdowns en andere beperkingen het nog moeilijker voor veel vrouwen en meisjes om gezond te blijven en zich goed te blijven voelen tijdens hun menstruatie.

Ervaringen uit eerdere noodsituaties, in verband met de volksgezondheid en de eerste verhalen die we nu horen, wijzen erop dat COVID-19 in een aantal gebieden waarschijnlijk een secundair effect heeft op de menstruele gezondheid. Voor degenen die thuis geen toilet kunnen gebruiken, is persoonlijke verzorging tijdens de menstruatie gecompliceerder.

Door vaker gezamenlijke toiletgelegenheden te gebruiken, hebben vrouwen en meisjes tijdens hun menstruatie een verhoogd risico om besmet te worden met COVID-19. Tegelijkertijd hebben vrouwen en meisjes, wanneer ze in quarantaine zijn, mogelijk geen plaats om hun maandverband of ander menstruatieproduct veilig en privé te verwisselen.

Bovendien zijn volgens de hygiëneprotocollen water, zeep en andere ontsmettingsmiddelen nodig om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan. In huishoudens die niet over voldoende water beschikken, kan COVID-19 dan voorrang krijgen op menstruele gezondheid. Dit geldt ook voor de inkomens van huishoudens, die vanwege de lockdown lager kunnen zijn. Geld besteden aan menstruatieproducten heeft dan mogelijk geen prioriteit. En, het kan ook moeilijker zijn om menstruatieproducten te kopen wanneer toeleveringsketens te maken hebben met lockdowns.

Menstrual Hygiene Day

Het nieuwe normaal

De pandemie kan ons ook mogelijkheden bieden. We moeten ons  aanpassen aan ‘het nieuwe normaal’ door afstand van elkaar te houden. Kunnen we daar niet iets positiefs aan toevoegen? Kan het nieuwe normaal niet betekenen dat je je menstruatie niet meer hoeft te verbergen? Kunnen we menstruatie uit de taboesfeer halen, zodat het voortaan niet meer verborgen hoeft te worden? Kunnen we realistisch zijn over wat menstruatie is, en wat het betekent voor vrouwen in hun dagelijks leven? Kunnen we ervoor zorgen dat vrouwen hun menstruatieproducten niet langer voor anderen hoeven te verbergen?

Simavi en ons werk voor menstruele gezondheid

De kennis, en de ervaring van meisjes en vrouwen over menstruatie heeft invloed op hun begrip en beslissingen over hun lichaam. Het heeft invloed op hun zelfvertrouwen en welzijn. Bovendien is menstruele gezondheid essentieel om tegemoet te komen aan de rechten van vrouwen.

En, staat menstruele gezondheid in verband met de rechten op gezondheid, opleiding, gender, waardigheid, water en sanitaire voorzieningen van iedereen die menstrueert. Simavi pleit er daarom voor om door te gaan met het investeren in, en prioriteren van menstruele gezondheid, ook tijdens deze pandemie. Wij doen dit samen met onze partners en veel andere organisaties onder de paraplu van Global Menstrual Hygiene Day. We zijn er trots op dat wij deel uitmaken van een zeer actieve, wereldwijde gemeenschap voor menstruele gezondheid, die al veel materialen en richtlijnen heeft ontwikkeld om organisaties te ondersteunen die tijdens COVID-19 op dit gebied werken.

Start de conversatie

Deel dit artikel