Long read

Veelgestelde vragen bij het overwegen van een testament of een nalatenschap

Uw keuze om Simavi in uw testament op te nemen is heel persoonlijk. Natuurlijk wilt u op de eerste plaats weten welke mogelijkheden u heeft. Daarom hebben we een aantal veelgestelde vragen hieronder alvast voor u beantwoord.

Wat regel je in een testament?
Een levenstestament maak je voor als je zelf geen beslissingen meer kan nemen. Je legt in het levenstestament vast wie jou in dat geval mag vertegenwoordigen. Ook geef je aan welke beslissingen er genomen moeten worden. Dat kan gaan over allerlei zaken, bijvoorbeeld schenkingen of medische beslissingen.

Als je niks regelt en je kunt zelf geen beslissingen meer nemen, beslist de rechter wie jou vertegenwoordigt. De rechter benoemt dan een bewindvoerder. De gang naar de rechter kost extra tijd en geld. Het is dus niet zo dat automatisch je partner dan de beslissingen mag nemen.

Wat is de volgorde van erfgenamen?
Als je geen testament hebt, bepaalt de wet de volgorde van de erfgenamen. Er zijn vier groepen van erfgenamen. Deze groepen zijn: de echtgenote en de kinderen van de overledene; de ouders en de (half)broers en (half)zussen van de overledene; de grootouders van de overledene; de overgrootouders van de overledene. Als er één of meer erfgenamen in een groep nog in leven zijn, zijn dat de erfgenamen. Eventuele personen in andere groepen komen dan niet aan de beurt. Bijvoorbeeld: meneer De Boer overlijdt. Hij heeft geen vrouw en kinderen. Zijn moeder leeft nog en ook twee van zijn broers zijn nog in leven. Zijn erfgenamen zijn dan: zijn moeder en zijn twee broers.

Dan gelden er ook nog regels voor ‘plaatsvervulling’. Dit betekent dat als een erfgenaam niet meer in leven is, zijn/haar kinderen erven. Bijvoorbeeld: een zus van meneer de Boer is overleden. Haar kinderen erven dan ‘bij plaatsvervulling’.
Deze regels werken ook als in het testament staat dat de wettelijke regels van erfopvolging gelden. Je kunt het ook anders regelen in een testament: dan bepaal je zelf wie je erfgenamen zijn en hoe je erfenis wordt verdeeld.

Wat is de verantwoordelijkheid van een executeur?
De executeur beheert je erfenis na je overlijden en regelt alle zaken voor de afwikkeling daarvan. Hij of zij is de centrale persoon die de beslissingen neemt. Dit is praktisch en kan ruzie tussen erfgenamen voorkomen. De executeur kan ook een rol spelen na beneficiaire aanvaarding. In principe moet na een beneficiaire aanvaarding de erfenis via de rechter worden afgewikkeld. Dit lijkt op de afwikkeling van een faillissement. Als er een executeur is en deze verklaart dat er genoeg in de erfenis zit om de schulden te betalen, is het niet nodig om de erfenis af te wikkelen via de rechter. De executeur zorgt dan voor de afwikkeling.

Kan je ook gewoon in een mailtje zetten hoe je wil dat jouw erfenis na je overlijden wordt geregeld?
Nee, dat is niet rechtsgeldig. Juridisch gezien heeft het mailtje geen waarde. De enige uitzondering hierop is een codicil, maar daarin kan je alleen specifieke zaken regelen.

Wat is een codicil?
Een codicil is een handgeschreven testament, dat geldt bij overlijden. Een codicil moet worden ondertekend door degene die het heeft geschreven en van een datum worden voorzien. Het is verstandig het codicil goed te bewaren, bijvoorbeeld bij het testament dat je gemaakt hebt. De notaris kan hiervoor zorgen. Hierin kan je voor een beperkt aantal zaken regelen wie deze erft. Je kan dit gebruiken voor wat je wilt dat er gebeurt op je begrafenis en wie bepaalde goederen in je huis krijgt. Dit kan je ook in je testament regelen, maar mag je ook in een codicil zetten. Als het gaat om hele kostbare goederen, kunstvoorwerpen zoals een Picasso, dan kun je dat niet in een codicil regelen. Daarvoor moet je een testament maken.

Kan je zelf een testament maken en dit bij de notaris in bewaring geven?
Ja, dit kan. Dit is een rechtsgeldig testament. Je neemt hiermee wel een risico als je het alleen aan de notaris geeft om te bewaren en niet door de notaris laat bekijken. Het is mogelijk dat er in het testament fouten staan of dat er iets in staat wat in strijd met de wet is. Na het overlijden kan dit niet meer worden gerepareerd.

Hoe gemakkelijk is het om een testament te veranderen?
Dit loopt via de notaris. Het ligt aan de veranderingen die je wilt doorvoeren, hoe ingewikkeld dit is. Vaak wordt daarbij ook gekeken of de omstandigheden (bijvoorbeeld de wet of persoonlijke omstandigheden) intussen zijn veranderd en of ook daarom het testament moet worden aangepast. Bij een verandering in de persoonlijke situatie is het sowieso verstandig om contact op te nemen met de notaris, om te kijken of je testament hierop moet worden aangepast.

Wat zijn de voordelen om een goed doel op te nemen in je testament?
Je steunt daarmee een goed doel, ook na je overlijden. Een ander belangrijk voordeel is dat een goed doel geen erfbelasting betaalt.

Waarom hoeven goede doelen die een ANBI-status hebben geen belasting te betalen over schenkingen en erfenissen die ze ontvangen? Hoe weet ik of dat geldt voor het goede doel van mijn keus?
Vanaf 2006 zijn erfenissen en schenkingen aan goede doelen vrijgesteld van erf- en schenkbelasting. Dit komt mede door een vraag van Johan Cruyff aan de staatssecretaris in 2005. Een vrijstelling stimuleert het schenken en nalaten aan goede doelen.
Op de website van de Belastingdienst kan je opzoeken of het goede doel van jouw keus geen belasting hoeft te betalen. Het goede doel is dan aangewezen als ANBI. ANBI betekent een algemeen nut beogende instelling.

Hoeveel goede doelen kan ik opnemen in mijn testament?
Er is geen maximum aan het aantal goede doelen. Wel is het goed om na te denken over wat je aan ieder goed doel wilt nalaten en of dit betaald kan worden uit het vermogen dat je achterlaat na je overlijden.

Wat is het verschil tussen legateren (aan goede doelen) en nalaten (aan goede doelen)?
Legateren betekent dat je in je testament een bepaald goed (dit kan ook een geldbedrag zijn) nalaat aan het goede doel. Nalaten betekent dat het goede doel ook erfgenaam is. Bij een legaat is dat niet het geval. Hierbij is het belangrijk dat je ook een executeur benoemt, die kan helpen bij de het regelen van de uitvaart en de afwikkeling van je erfenis.

Kan ik via mijn testament ook regelen dat het geld dat ik nalaat aan een goed doel op een door mij bepaalde specifieke manier wordt besteed?
Ja, dat kan. Bovendien bestaat bij sommige goede doelen de mogelijkheid om een ‘fonds op naam’ in te stellen via je testament. Dan bepaal je grotendeels zelf de regels over hoe het geld moet worden uitgegeven.

Kan een goede doel instelling die als erfgenaam is benoemd ook als executeur optreden?
Ja, dit kan. Dit betekent dan wel dat de goede doel instelling de erfenis moet afwikkelen.

Wat kan je in het levenstestament regelen voor de goede doelen?
Je kunt in je levenstestament duidelijk maken dat de donaties die je nu al doet moeten worden voortgezet. Of, als je nog geen geld geeft aan een goed doel, dat er in een bepaalde situatie aan een goed doel geschonken moet worden. Bijvoorbeeld: als je in een verzorgingshuis moet worden opgenomen en je kan zelf geen beslissingen meer nemen, dan moet er een bepaald bedrag aan een door jou bepaald goed doel worden geschonken.

Start de conversatie

Deel dit artikel

Long reads

Een long read is een diepgaand artikel over één van de onderwerpen waar wij ons mee bezighouden.

Meer ‘long reads’ Lees volgende long read

Related stories